Mục lục bài viết
Một ứng dụng đèn pin đã dùng ổn định hai năm bỗng cập nhật xong thì đòi thêm quyền danh bạ và vị trí, dù chức năng bật tắt đèn flash chưa từng cần đến hai quyền đó. Hiện tượng này không hiếm và thường bị bỏ qua vì tâm lý tin tưởng sẵn có với ứng dụng dùng lâu, trong khi đây lại là con đường phát tán mã độc kín đáo nhất trên cả Android và iOS.
Vì sao ứng dụng uy tín có thể trở nên nguy hiểm sau cập nhật
Nhiều ứng dụng miễn phí nhỏ, đặc biệt nhóm tiện ích như đèn pin, máy đo, hình nền, được nhà phát triển gốc bán lại quyền sở hữu cho bên thứ ba khi lượng người dùng đã đủ lớn để khai thác thương mại. Bên mua lại giữ nguyên tên, giao diện quen thuộc để không mất người dùng, rồi chèn dần mã thu thập dữ liệu hoặc quảng cáo xâm lấn qua các bản cập nhật liên tiếp, mỗi lần chỉ xin thêm một quyền nhỏ để tránh gây chú ý.
Cách một quyền mới có thể là dấu hiệu cảnh báo
Nguyên tắc đối chiếu đơn giản là quyền xin thêm phải khớp tính năng mới thực sự xuất hiện trong bản cập nhật. Nếu ghi chú cập nhật chỉ nói “sửa lỗi và cải thiện hiệu năng” nhưng ứng dụng lại đòi thêm quyền đọc danh bạ, vị trí nền hoặc quyền trợ năng (Accessibility), đó là khoảng trống vô lý giữa mục đích công bố và quyền thực tế yêu cầu, cần dừng lại xem xét trước khi bấm đồng ý.
Quyền trợ năng: cửa sau nguy hiểm nhất trên Android
Quyền Accessibility vốn thiết kế hỗ trợ người khuyết tật điều khiển máy bằng giọng nói hoặc cử chỉ đơn giản, nhưng cho phép ứng dụng đọc mọi nội dung hiển thị trên màn hình và tự thao tác chạm thay người dùng. Một ứng dụng tiện ích thông thường không có lý do chính đáng để xin quyền này. Khi bản cập nhật đột ngột đòi bật Accessibility, khả năng cao ứng dụng đang chuẩn bị đọc trộm OTP hoặc tự thao tác trong ứng dụng ngân hàng.
Kiểm tra lịch sử thay đổi quyền trên từng nền tảng
Trên Android, vào Cài đặt, mục Ứng dụng, chọn quyền tương ứng như Vị trí hoặc Danh bạ để xem app nào đang có quyền đó, so với trí nhớ về lần cấp quyền ban đầu. Trên iOS, mục Quyền riêng tư hiển thị rõ hơn vì hệ thống luôn hỏi lại mỗi khi ứng dụng xin thêm quyền mới sau cập nhật, không tự kế thừa quyền cũ sang tính năng mới.
Xử lý khi phát hiện quyền bất thường
Bước an toàn nhất là thu hồi quyền vừa xin thêm ngay trong cài đặt hệ thống mà không cần gỡ ứng dụng, rồi theo dõi xem app còn hoạt động bình thường hay liên tục đòi cấp lại quyền. Nếu ứng dụng ngừng hoạt động khi thiếu quyền không liên quan chức năng chính, đó là bằng chứng quyền đó phục vụ mục đích khác và nên gỡ bỏ, thay bằng ứng dụng tương tự từ nhà phát triển minh bạch hơn.
Hiểu nhầm thường gặp
“Ứng dụng đã cài và dùng ổn hai ba năm nay thì chắc chắn an toàn, không cần xem lại quyền mỗi lần cập nhật.” Thời gian sử dụng không đảm bảo an toàn vì quyền sở hữu và đội ngũ phát triển đứng sau một ứng dụng có thể thay đổi bất kỳ lúc nào mà người dùng không được thông báo trực tiếp. Mỗi bản cập nhật xin thêm quyền mới cần được xem xét độc lập, bất kể ứng dụng đã dùng bao lâu.
Xem thêm
Bài viết này nằm trong nhóm chủ đề Phòng chống lừa đảo & mã độc: tổng hợp bài viết. Xem thêm Phần mềm gián điệp (spyware) trên điện thoại: dấu hiệu nhận biết và cách gỡ bỏ. Để tra cứu thông tin gốc, có thể xem thêm tại trang hỗ trợ chính thức của Apple.
Zalo
