Cuộc gọi giả mạo số tổng đài ngân hàng, cơ quan nhà nước (spoofing số điện thoại)

Màn hình cuộc gọi đến hiện đúng số hotline in trên mặt sau thẻ ngân hàng, hoặc đúng đầu số công an khiến nhiều người mất cảnh giác ngay từ giây đầu. Đây là kết quả của kỹ thuật giả mạo số gọi đến (caller ID spoofing), thủ đoạn không cần xâm nhập hệ thống ngân hàng hay cơ quan nào mà chỉ khai thác lỗ hổng trong cách mạng viễn thông xác thực số hiển thị.

Cơ chế kỹ thuật đằng sau việc giả số hiển thị

Cuộc gọi qua giao thức VoIP cho phép bên gọi tự khai báo số hiển thị mà không cần sở hữu số đó, tương tự cách một email có thể ghi địa chỉ người gửi tùy ý. Kẻ lừa đảo dùng dịch vụ tổng đài ảo đặt máy chủ ở nước ngoài, cấu hình Caller ID trùng số tổng đài thật của ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước, khiến hệ thống viễn thông chuyển tiếp cuộc gọi kèm số giả đến máy người dùng.

Vì sao số hiển thị đúng vẫn có thể là giả

Nhiều người tin số điện thoại là bằng chứng không thể giả vì nghĩ phải chiếm được số thật. Trên thực tế kẻ gian không cần chiếm số của ai cả, chỉ cần khai báo số đó trong gói tin báo hiệu cuộc gọi. Việc số hiển thị trùng khớp 100% với số tổng đài chính thức, kể cả đầu số ngắn quen thuộc, hoàn toàn không phải căn cứ để xác minh tính xác thực của cuộc gọi.

Kịch bản khai thác phổ biến sau khi tạo được lòng tin

Sau khi nạn nhân tin đây là cuộc gọi thật từ ngân hàng, kẻ gian thông báo tài khoản có giao dịch bất thường và cần “xác minh” bằng cách đọc mã OTP vừa nhận, hoặc yêu cầu cài ứng dụng hỗ trợ để “khóa tài khoản tạm thời” thực chất là phần mềm điều khiển từ xa. Với kịch bản giả danh công an, kẻ gian dọa nạn nhân liên quan đường dây rửa tiền, yêu cầu chuyển tiền vào “tài khoản giám sát” để chứng minh trong sạch.

Cách xác minh không phụ thuộc vào số hiển thị

Ngân hàng và cơ quan nhà nước không bao giờ yêu cầu đọc mã OTP hay chuyển tiền vào tài khoản cá nhân qua điện thoại. Cách xác minh đáng tin duy nhất là chủ động ngắt máy, tự tra số hotline chính thức từ mặt sau thẻ hoặc website chính thức rồi gọi lại, thay vì bấm gọi lại số vừa hiện trên màn hình hay tin số đã lưu sẵn trong danh bạ vì danh bạ cũng có thể bị đồng bộ nhầm số giả từ trước.

Báo cáo và chặn số hiệu quả

Các ứng dụng nhận diện cuộc gọi rác có thể gắn nhãn cảnh báo nhưng không ngăn được số giả mạo hoàn toàn mới, vì mỗi lần gọi kẻ gian có thể đổi cấu hình số hiển thị. Biện pháp thực tế hơn là báo cho tổng đài chăm sóc khách hàng của nhà mạng và ngân hàng liên quan để ghi nhận mẫu hành vi, đồng thời bật tính năng lọc cuộc gọi nghi ngờ có sẵn trên hệ điều hành nếu khu vực đang dùng được hỗ trợ.

Hiểu nhầm thường gặp

“Số gọi đến trùng khớp tuyệt đối với số tổng đài in trên thẻ ngân hàng nên chắc chắn là nhân viên ngân hàng thật gọi.” Số hiển thị chỉ là một trường dữ liệu do bên gọi tự khai báo trong tín hiệu cuộc gọi, không phải bằng chứng xác thực danh tính. Mức độ tin cậy của một cuộc gọi tài chính phải dựa vào nội dung yêu cầu, không dựa vào số hiển thị.

Xem thêm

Nội dung này nằm trong nhóm chủ đề Phòng chống lừa đảo & mã độc: tổng hợp bài viết. Xem thêm Điện thoại bị chiếm quyền kiểm soát từ xa: dấu hiệu và cách xử lý khẩn cấp.