Mục lục bài viết
Sau vài năm sử dụng, không ít màn hình OLED cho cảm giác tông màu ấm hơn hoặc ngả vàng nhẹ so với lúc mới mua, dù chưa từng xuất hiện bóng mờ lưu ảnh rõ rệt. Nguyên nhân nằm ở tốc độ suy giảm khác nhau giữa ba loại vật liệu phát quang hữu cơ tạo nên điểm ảnh đỏ, lục, lam.
Ba vật liệu phát quang có tuổi thọ khác nhau ngay từ bản chất hóa học
Mỗi điểm ảnh OLED gồm ba điểm ảnh con dùng vật liệu hữu cơ khác nhau để phát ánh sáng đỏ, lục, lam. Các hợp chất này không có cùng độ bền hóa học khi liên tục chịu dòng điện và nhiệt phát sinh trong lúc phát sáng. Vật liệu phát ánh sáng lam cần mức năng lượng photon cao hơn đỏ và lục để đạt bước sóng ngắn tương ứng, mức năng lượng cao hơn đó tạo ứng suất lớn hơn lên liên kết phân tử hữu cơ mỗi lần phát sáng, khiến vật liệu lam xuống cấp nhanh hơn hai màu còn lại theo thời gian.
Hệ quả là độ sáng và độ chính xác màu lệch dần theo thời gian
Khi vật liệu lam suy giảm hiệu suất phát quang nhanh hơn đỏ và lục, cùng mức dòng điện cấp cho ba điểm ảnh con sẽ tạo ra tỷ lệ ánh sáng lam ít hơn ban đầu. Kết quả là điểm trắng toàn màn hình dịch dần sang tông ấm, ảnh chụp và giao diện có thể ngả vàng nhẹ dù người dùng không thay đổi cài đặt màu. Đây là quá trình lão hóa diễn ra từ từ trên diện rộng, khác với burn-in vốn là lưu ảnh cục bộ tại vùng hiển thị cố định lâu ngày.
Bù trừ bằng phần cứng và thuật toán chỉ giảm nhẹ chứ không giải quyết tận gốc
Để hạn chế lão hóa không đều, nhiều tấm nền thiết kế diện tích điểm ảnh con màu lam lớn hơn đỏ và lục ngay từ đầu, giúp điểm ảnh lam chỉ cần hoạt động ở mật độ dòng điện thấp hơn để đạt cùng độ sáng, giảm ứng suất tích lũy. Chip điều khiển màn hình cũng chạy thuật toán theo dõi thời gian sử dụng từng điểm ảnh con để bù trừ điện áp. Tuy nhiên cách bù này có giới hạn, vì tăng dòng điện cấp cho điểm ảnh lam để bù độ sáng đã suy giảm lại càng đẩy nhanh tốc độ xuống cấp của chính vật liệu đó, tạo thành vòng lặp khó tránh về bản chất vật lý.
Hiểu nhầm thường gặp
“Màn hình không bị burn-in nghĩa là chưa có dấu hiệu lão hóa” là suy nghĩ chưa đầy đủ. Burn-in là lưu ảnh cục bộ dễ quan sát bằng mắt, trong khi lão hóa lệch màu do vật liệu lam suy giảm nhanh hơn diễn ra đồng đều trên toàn màn hình nên khó nhận ra nếu không so sánh trực tiếp với một máy cùng loại còn mới.
Xem thêm
Nội dung này thuộc cụm bài Công nghệ tấm nền màn hình: tổng hợp bài viết. Xem thêm Diamond PenTile trên AMOLED khác gì RGB Stripe trên LCD.
Zalo
