Mục lục bài viết
Quay cảnh cánh quạt trần đang quay hoặc cánh quạt của mô hình máy bay, rồi xem lại đoạn video vừa quay, nhiều người thấy cánh quạt bị cong vẹo bất thường dù ngoài đời nó thẳng. Tương tự, khi ngồi trên xe máy quay hàng cột đèn đường lướt qua, các cột thẳng đứng lại nghiêng xiên trên màn hình. Đây không phải lỗi ống kính hay chống rung kém, mà là hệ quả trực tiếp từ cách cảm biến CMOS trên điện thoại ghi lại hình ảnh.
Cảm biến CMOS đọc dữ liệu theo từng dòng, không chụp trọn khung hình cùng lúc
Phần lớn cảm biến CMOS dùng cơ chế màn trập cuộn (rolling shutter): thay vì phơi sáng toàn bộ khung hình trong cùng một khoảnh khắc như màn trập toàn cục (global shutter) trên một số thiết bị chuyên dụng, cảm biến quét và đọc dữ liệu lần lượt theo từng hàng điểm ảnh, thường từ trên xuống dưới. Khoảng cách thời gian giữa dòng đầu và dòng cuối chỉ vài phần nghìn giây, nhưng nếu chủ thể hoặc bản thân máy di chuyển đủ nhanh trong khoảng thời gian đó, mỗi dòng sẽ ghi lại vị trí hơi khác nhau của vật thể.
Hai biểu hiện thường gặp: méo hình do chuyển động nhanh và gợn sóng khi rung máy
Hiệu ứng do màn trập cuộn gây ra có thể xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau tuỳ vào nguồn gốc chuyển động:
- Vật thể quay nhanh trong khung hình (cánh quạt, bánh xe, cánh quạt máy bay mô hình) bị bẻ cong hoặc lệch hình dạng thật.
- Lia máy ngang thật nhanh (whip pan) khiến các đường thẳng đứng như cột đèn, khung cửa nghiêng xiên theo một chiều.
- Rung động tần số cao khi cầm máy trên xe xóc hoặc đi bộ nhanh tạo cảm giác khung hình gợn sóng, méo dạng như một tấm thạch đang rung, thường gọi là “jello effect”.
Chống rung quang học (OIS) hay chống rung điện tử (EIS) chủ yếu bù chuyển động của toàn bộ mô-đun ống kính hoặc toàn khung hình theo thời gian thực, không can thiệp vào việc từng dòng điểm ảnh được đọc lệch nhau bao nhiêu mili giây. Vì vậy hai công nghệ này giảm được độ rung tổng thể nhưng không loại bỏ hoàn toàn hiện tượng méo do màn trập cuộn. Một số dòng máy cao cấp xử lý thêm bằng thuật toán nắn chỉnh từng dòng dựa trên dữ liệu con quay hồi chuyển (gyro) để giảm bớt độ méo này, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào tốc độ đọc cảm biến của từng máy.
Ngộ nhận phổ biến
“Máy có chống rung tốt (OIS/EIS) thì sẽ không bao giờ bị méo hình kiểu này” là suy nghĩ chưa chính xác. Chống rung giúp hình ổn định hơn khi tay run hoặc di chuyển chậm, nhưng hiện tượng méo do màn trập cuộn bắt nguồn từ tốc độ đọc dữ liệu của cảm biến, một đặc tính phần cứng riêng biệt. Ngay cả điện thoại có OIS và EIS mạnh vẫn có thể ghi lại cánh quạt cong vẹo nếu vật thể quay đủ nhanh, vì đó là giới hạn vật lý của cách cảm biến quét hình chứ không phải do rung tay.
Xem thêm
Nội dung này thuộc cụm bài Quay video & chống rung: tổng hợp bài viết. Xem thêm Quay video ngoài trời nắng gắt bị ám tím, sọc màn hình (banding): nguyên nhân từ cảm biến CMOS.
Zalo
