Mục lục bài viết
Nhiều điện thoại được quảng cáo loa “to, khỏe”, nhưng khi bật một bản nhạc có nhiều tiếng trống hoặc bass mạnh, âm thanh phát ra vẫn nghe mỏng, thiếu độ đầm. Đây không phải lỗi phần mềm hay do máy cũ, mà là giới hạn vật lý mà gần như mọi loa điện thoại đều gặp phải, xuất phát từ kích thước màng loa quá nhỏ so với bước sóng âm trầm cần tái tạo.
Bước sóng âm trầm dài hơn nhiều lần đường kính màng loa
Tần số càng thấp thì bước sóng càng dài, ví dụ âm 60Hz có bước sóng khoảng 5.7 mét trong không khí. Để tái tạo hiệu quả một tần số, đường kính màng loa lý tưởng cần tương ứng với bước sóng đó ở một tỷ lệ nhất định, trong khi màng loa điện thoại chỉ rộng khoảng 1-1.5cm. Chênh lệch kích thước quá lớn khiến màng loa gần như không thể đẩy đủ lượng không khí cần thiết để tạo ra áp suất âm thanh ở dải trầm, dẫn đến tiếng bass bị hụt hoặc biến mất hoàn toàn ở tần số dưới 100Hz.
Khoang cộng hưởng quá nhỏ để khuếch đại tần số thấp
Loa hi-fi thông thường có thùng loa với thể tích không khí đủ lớn phía sau màng loa, đóng vai trò cộng hưởng giúp khuếch đại và kéo dài dải tần thấp. Loa điện thoại chỉ có một khoang rỗng nhỏ vài cm khối bên trong khung máy, không đủ thể tích để tạo cộng hưởng ở tần số thấp. Một số hãng cố gắng khoét thêm rãnh dẫn âm hoặc dùng buồng cộng hưởng phụ, nhưng hiệu quả cải thiện chỉ mang tính tương đối, không thể bù hoàn toàn cho giới hạn kích thước.
Phần mềm xử lý tín hiệu chỉ tạo cảm giác bass, không tạo ra bass thật
Nhiều máy dùng thuật toán tăng cường bass ảo bằng cách khuếch đại hài âm bậc hai và bậc ba của tần số gốc, tức là những tần số cao hơn nhưng được não bộ liên tưởng đến âm trầm. Kỹ thuật này giúp cảm giác nghe “có bass” hơn ở âm lượng vừa phải, nhưng khi bật to, phần hài âm giả này dễ gây méo tiếng vì màng loa vẫn phải cố đẩy vượt quá khả năng vật lý của nó. Đây cũng là lý do một số máy nghe bass tạm ổn ở âm lượng 50-60% nhưng méo hẳn khi kéo lên tối đa.
Vì sao loa ngoài kích thước lớn hơn vẫn nghe khác tai nghe nhỏ
Một nghịch lý thường gặp là tai nghe nhét tai có màng loa chỉ 6-10mm, nhỏ hơn loa điện thoại, nhưng lại tái tạo bass tốt hơn nhiều. Nguyên nhân nằm ở việc tai nghe áp sát ống tai tạo ra một khoang kín cực nhỏ, giúp áp suất âm dồn thẳng vào màng nhĩ mà không thất thoát ra ngoài không khí mở. Loa ngoài phát ra không gian mở, sóng âm trầm phân tán nhanh và mất năng lượng, nên dù màng loa lớn hơn vẫn thua tai nghe về cảm giác bass ở cùng mức âm lượng.
Hiểu nhầm thường gặp
“Chỉnh EQ tăng bass hết mức sẽ nghe được tiếng trầm mạnh như loa ngoài chuyên dụng” Tăng EQ chỉ khuếch đại tín hiệu điện gửi tới màng loa ở dải tần đó, nhưng nếu màng loa và khoang cộng hưởng không đủ khả năng vật lý để tái tạo tần số thấp, tín hiệu bị khuếch đại quá mức chỉ gây méo tiếng và rè loa chứ không tạo ra bass thật.
Xem thêm
Đây là một bài trong nhóm chủ đề Loa ngoài & âm thanh không gian: tổng hợp bài viết. Xem thêm Loa điện thoại kêu to nhưng méo tiếng ở âm lượng cao: nguyên nhân và giới hạn vật lý.
Zalo
