Mục lục bài viết
Sau một đến hai năm sử dụng, hầu hết người dùng đều có cảm giác chiếc máy quen thuộc “chậm dần” so với lúc mới mua, dù không thả rơi hay chịu tác động vật lý nào. Câu hỏi đặt ra là mức xuống cấp cảm nhận được này đến từ linh kiện già cỗi hay từ chính phần mềm đang chạy trên đó.
Phần cứng có xuống cấp, nhưng ở phạm vi hẹp hơn cảm nhận
Một số linh kiện thực sự suy giảm theo thời gian, rõ nhất là pin lithium-ion: dung lượng và khả năng cấp dòng đỉnh giảm dần, khiến một số dòng máy tự giảm xung nhịp CPU để tránh sập nguồn khi pin đã chai. Bộ nhớ NAND cũng có tốc độ ghi giảm nhẹ khi chu kỳ ghi/xoá tích luỹ nhiều. Tuy nhiên CPU, GPU và RAM là mạch bán dẫn tĩnh, không mòn cơ học và giữ nguyên năng lực xử lý gần như suốt vòng đời máy nếu không hỏng vật lý.
Phần mềm phình to qua các bản cập nhật
Ứng dụng và hệ điều hành được cập nhật liên tục để bổ sung tính năng mới, hỗ trợ định dạng dữ liệu mới và vá lỗi bảo mật, kéo theo mã nguồn ngày càng lớn, số tiến trình nền cần khởi tạo tăng lên và yêu cầu RAM tối thiểu cao hơn phiên bản trước. Một chiếc máy được thiết kế vừa đủ cho khối lượng phần mềm tại thời điểm xuất xưởng sẽ dần đuối khi chạy các phiên bản phần mềm ra đời sau, dù phần cứng chưa hề đổi năng lực xử lý.
Hiệu ứng cộng dồn dữ liệu cá nhân theo thời gian
Máy càng dùng lâu, số lượng ứng dụng cài thêm, dữ liệu đồng bộ, lịch sử và tệp tạm tích luỹ càng nhiều. Khối lượng dữ liệu lớn hơn khiến thao tác quét, lập chỉ mục và tìm kiếm nội bộ mất nhiều thời gian hơn so với lúc máy còn “sạch” mới xuất xưởng. Đây là yếu tố phần mềm gắn với thói quen sử dụng, tách biệt với việc cập nhật hệ điều hành hay xuống cấp linh kiện.
Vì sao cảm giác chậm thường bị quy nhầm cho phần cứng
Con người có xu hướng liên hệ tuổi thọ thiết bị vật lý với hiệu năng, vì đó là cách suy luận quen thuộc với vật dụng cơ khí. Nhưng với thiết bị điện tử, phần lớn cảm giác chậm đến từ so sánh ngầm giữa trải nghiệm hiện tại với phần mềm nặng hơn và trải nghiệm ban đầu với phần mềm nhẹ hơn, chứ không phải phép đo hiệu năng thực tế của chip tại hai thời điểm.
Hiểu nhầm thường gặp
“Máy chậm đi chủ yếu vì linh kiện điện tử xuống cấp theo thời gian” là suy nghĩ áp dụng logic hao mòn cơ học vào linh kiện bán dẫn. Ngoại trừ pin và phần nào tốc độ ghi của NAND, CPU và RAM không suy giảm năng lực xử lý đáng kể chỉ vì tuổi máy; phần lớn cảm giác chậm đến từ khối lượng phần mềm và dữ liệu ngày càng lớn chạy trên cùng một nền phần cứng cố định.
Xem thêm
Nội dung này thuộc cụm bài Tối ưu hiệu năng phần mềm: tổng hợp bài viết. Xem thêm Cập nhật hệ điều hành mới có làm máy cũ chậm đi không.
Zalo
