Mục lục bài viết
Một số flagship gần đây quảng cáo khả năng chụp được sao trời, thậm chí dải Ngân Hà, bằng chế độ thiên văn hoặc chụp đêm nâng cao. Demo trên poster rất ấn tượng, nhưng phần lớn người dùng thử chụp bầu trời đêm ở sân nhà chỉ ra được khung đen với vài chấm sáng mờ. Chênh lệch này đến từ điều kiện chụp bị bỏ qua trong quảng cáo, không phải máy hỏng.
Cơ chế: phơi sáng dài ghép nhiều khung
Chế độ thiên văn thu nhiều khung phơi sáng dài, mỗi khung vài giây đến vài chục giây, kéo dài tổng thời gian chụp từ vài phút đến hơn mười phút tuỳ máy. Thuật toán căn chỉnh vị trí sao qua từng khung — vì bầu trời “di chuyển” tương đối do Trái Đất tự quay — rồi chồng ghép để cộng dồn ánh sáng yếu ớt từ các ngôi sao thành điểm sáng đủ rõ. Đây là nguyên lý stacking quen thuộc trong nhiếp ảnh thiên văn, chỉ khác là được tự động hoá hoàn toàn.
Ô nhiễm ánh sáng quyết định thành bại hơn cấu hình máy
Chỉ số Bortle đo mức ô nhiễm ánh sáng bầu trời, từ Bortle 1 (vùng tối hoàn toàn) đến Bortle 9 (trung tâm đô thị). Ở khu nội thành Bortle 7-9, ánh đèn đường và bụi khí quyển phản xạ ánh sáng nhân tạo khiến bầu trời có nền sáng đục, cảm biến không đủ tương phản tách sao khỏi nền dù thuật toán mạnh đến đâu. Chụp được dải Ngân Hà thực tế đòi hỏi vùng Bortle 3-4 trở xuống, cách xa thành phố hàng chục ki-lô-mét, trời quang và không trăng tròn.
Vì sao cầm tay tuyệt đối không chụp được
Với thời gian phơi sáng tổng nhiều phút, chỉ một rung nhỏ cũng đủ làm các khung lệch nhau vượt khả năng bù của thuật toán căn chỉnh, khiến sao thành vệt nhoè. Mọi hướng dẫn chính hãng đều yêu cầu chân máy cố định, nhiều máy còn tự huỷ quy trình nếu phát hiện rung vượt ngưỡng.
Giới hạn vật lý so với thiết bị thiên văn chuyên dụng
Cảm biến điện thoại nhỏ hơn cảm biến full-frame hàng chục lần, số photon từ một ngôi sao xa thu được mỗi khung cực ít. Ghép hàng trăm khung cải thiện tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu, nhưng không tạo được độ phân giải và độ sâu như kính thiên văn hay ống kính tiêu cự dài. Kết quả trên điện thoại chỉ phù hợp làm hậu cảnh dải sao mờ.
Ranh giới giữa tăng cường và “vẽ thêm” sao không có thật
Một số thuật toán từng bị nghi ngờ nhận diện vùng bầu trời rồi tăng tương phản các điểm nhận diện là sao theo mẫu đã học, thay vì chỉ khuếch đại tín hiệu thu thực tế. Ranh giới giữa “làm rõ dữ liệu đã ghi” và “tổng hợp thêm chi tiết không có” khá mờ nhạt, khiến ảnh đôi khi mang tính minh hoạ hơn ghi nhận trung thực.
Hiểu nhầm thường gặp
“Máy có chế độ thiên văn thì đứng đâu chụp cũng ra sao như quảng cáo.” Ảnh demo luôn chụp ở vùng tối tuyệt đối, dùng chân máy vững, trời quang mây. Chụp giữa thành phố với ánh đèn xung quanh, chế độ này gần như không có gì để thu vì nền trời đã quá sáng so với ánh sáng yếu ớt của các vì sao.
Xem thêm
Bài này thuộc nhóm nội dung Chụp thiếu sáng & chân dung: tổng hợp bài viết. Xem thêm Chế độ chụp đêm (Night Mode) trên điện thoại hoạt động thế nào.
Zalo
