Có nên xả pin về 0% trước khi sạc lại không

Nhiều người vẫn giữ thói quen cố dùng máy đến khi tắt nguồn hẳn rồi mới cắm sạc, vì tin rằng làm vậy sẽ “hiệu chỉnh” (calibrate) pin và giúp pin bền hơn. Thói quen này bắt nguồn từ pin Nickel-Cadmium cách đây vài chục năm, còn pin Lithium-ion trên điện thoại hiện nay hoạt động khác hẳn, và xả cạn định kỳ thực chất gây hại nhiều hơn lợi.

Nguồn gốc của quan niệm xả pin về 0%

Pin NiCd và NiMH có nhược điểm gọi là hiệu ứng nhớ (memory effect): nếu liên tục sạc khi pin chưa cạn hẳn, pin sẽ “nhớ” mức đó và dần chỉ cung cấp được đến ngưỡng đó dù đã sạc đầy. Xả cạn định kỳ giúp phá vỡ hiệu ứng này. Pin Lithium-ion dùng trong điện thoại có cấu trúc hóa học khác hẳn, không tồn tại hiệu ứng nhớ, nên xả cạn không mang lại lợi ích tương tự.

Vì sao xả về 0% gây hại với pin Lithium-ion

Pin Lithium-ion lão hóa nhanh nhất ở hai đầu cực của dải điện áp: gần đầy 100% và gần cạn 0%. Ở điện áp rất thấp, ion lithium di chuyển chậm và không đều, tăng nguy cơ hình thành các điểm lắng đọng kim loại cục bộ trên điện cực, khiến điện trở nội tăng vĩnh viễn. Nếu để pin cạn kiệt lâu, điện áp tế bào có thể tụt dưới ngưỡng an toàn, khiến một số tế bào mất khả năng nhận sạc trở lại.

Dải phần trăm nào thực sự tốt cho pin

Nghiên cứu về vòng đời pin Lithium-ion cho thấy pin xuống cấp chậm nhất khi sạc xả trong dải hẹp ở giữa, thường khuyến nghị 20-80%. Sạc sâu tới 0% rồi kéo lên 100% mỗi ngày tạo biên độ dao động điện áp lớn hơn nhiều so với sạc bổ sung nhiều lần khi pin còn 30-40%. Đây cũng là lý do máy hiện đại có tùy chọn giới hạn sạc tối đa 80-85%.

Có cần “hiệu chỉnh” phần trăm hiển thị không

Hiệu chỉnh phần mềm đo phần trăm (gauge calibration) không giống việc xả cạn phần cứng của pin. Đôi khi phần trăm hiển thị lệch so với dung lượng thực do bộ đếm phần mềm tích lũy sai số, không liên quan sức khỏe hóa học của pin. Trường hợp này hệ điều hành tự điều chỉnh qua các chu kỳ sạc bình thường, không cần chủ động xả cạn để “reset” như nhiều người vẫn làm.

Khi nào xả sâu là chấp nhận được

Pin tình cờ tụt xuống 0% vài lần trong sử dụng bình thường không gây hại đáng kể, vì mạch bảo vệ đã ngắt kết nối trước khi điện áp xuống mức nguy hiểm. Điều cần tránh là chủ động lặp lại thói quen này mỗi ngày, hoặc để máy hết pin rồi cất giữ lâu không sạc, vì pin tiếp tục tự xả chậm và có thể rơi vào vùng điện áp thấp không được bảo vệ.

Hiểu nhầm thường gặp

“Thỉnh thoảng phải xả pin về 0% rồi sạc đầy lại để pin không bị chai và đo phần trăm chính xác hơn.” Đây là quan niệm áp dụng cho pin NiCd cũ, không đúng với pin Lithium-ion hiện nay. Xả cạn định kỳ đẩy pin vào vùng điện áp dễ lão hóa nhất, giảm tuổi thọ nhanh hơn so với sạc bổ sung thường xuyên khi pin còn khoảng 20-40%.

Xem thêm

Bài viết này nằm trong nhóm chủ đề Bảo quản & tăng tuổi thọ pin: tổng hợp bài viết. Xem thêm Chu kỳ sạc pin là gì.