Mục lục bài viết
Khi cài một ứng dụng mạng xã hội mới và bấm đồng ý cho quyền truy cập danh bạ để “tìm bạn bè đã có trên nền tảng”, phần lớn người dùng không hình dung được rằng dữ liệu bị gửi đi không chỉ là tên và số điện thoại của chính họ, mà là toàn bộ danh sách liên hệ, bao gồm cả những người chưa từng cài đặt ứng dụng đó.
Quyền danh bạ cấp quyền đọc toàn bộ, không chọn lọc từng người
Khác với quyền truy cập ảnh có thể giới hạn ở một số ảnh cụ thể, quyền danh bạ trên cả iOS và Android hoạt động theo kiểu tất cả hoặc không gì cả: một khi đồng ý, app có thể đọc toàn bộ danh sách liên hệ lưu trong máy, gồm tên, số điện thoại, email và đôi khi cả ngày sinh hay ghi chú đi kèm. Ứng dụng không có cách kỹ thuật nào để chỉ đọc “một vài người bạn thân” mà bỏ qua phần còn lại, trừ khi nhà phát triển tự xây giao diện chọn lọc sau khi đã có toàn quyền đọc dữ liệu.
Cơ chế đối chiếu danh bạ với người dùng đã có trên hệ thống
Sau khi đọc được danh bạ, tính năng “tìm bạn bè” thường gửi toàn bộ hoặc một dạng băm (hash) của số điện thoại và email lên máy chủ của ứng dụng để đối chiếu với cơ sở dữ liệu người dùng đã đăng ký. Việc băm dữ liệu trước khi gửi giúp giảm rủi ro lộ dữ liệu gốc nếu bị rò rỉ, nhưng không thay đổi bản chất rằng số điện thoại và email của toàn bộ liên hệ trong máy, bao gồm cả người chưa từng cài app, đã rời khỏi thiết bị và được xử lý trên hạ tầng của bên thứ ba.
Vì sao người chưa cài app vẫn có “hồ sơ bóng”
Khi số điện thoại hoặc email của một người xuất hiện trong quá trình đối chiếu danh bạ của nhiều người dùng khác nhau đã cài app, nền tảng có thể ghi nhận và lưu trữ thông tin đó dưới dạng một hồ sơ chưa kích hoạt, thường gọi không chính thức là shadow profile. Hồ sơ này có thể chứa số lần được đối chiếu, mối liên hệ với những tài khoản nào, và được dùng để gợi ý kết bạn hoặc quảng cáo ngay khi người đó thực sự tạo tài khoản sau này, dù họ chưa từng đồng ý cho việc thu thập ban đầu.
Vì sao từ chối quyền danh bạ vẫn dùng được ứng dụng
Vì tính năng gợi ý kết bạn qua danh bạ chỉ là một cách để mở rộng mạng lưới, gần như mọi ứng dụng mạng xã hội đều hoạt động đầy đủ các chức năng cốt lõi khi người dùng từ chối quyền này ngay từ đầu hoặc thu hồi sau đó trong phần cài đặt hệ thống. Việc từ chối không ảnh hưởng đến khả năng đăng bài, nhắn tin hay theo dõi tài khoản khác, chỉ khiến ứng dụng không thể tự động đối chiếu danh bạ để đề xuất kết bạn.
Hiểu nhầm thường gặp
“Chỉ cấp quyền danh bạ thì chỉ có thông tin của mình bị ảnh hưởng” là suy nghĩ sai. Quyền danh bạ cho phép app đọc toàn bộ danh sách liên hệ lưu trong máy, nghĩa là thông tin của tất cả những người có mặt trong danh bạ, kể cả người chưa từng cài hay biết đến ứng dụng đó, đều có thể bị gửi đi để đối chiếu, không riêng gì dữ liệu của chủ thiết bị.
Xem thêm
Nội dung này thuộc cụm bài Quyền riêng tư & quyền ứng dụng: tổng hợp bài viết. Xem thêm Chính sách quyền riêng tư của ứng dụng: những điểm quan trọng cần đọc.
Zalo
