Mục lục bài viết
Sờ vào điện thoại đang sạc không dây, nhiều người nhận thấy máy nóng hơn rõ rệt so với khi cắm sạc dây ở cùng mức công suất. Cảm nhận này không phải ảo giác mà bắt nguồn từ chính bản chất vật lý của phương thức truyền năng lượng, và nó liên quan trực tiếp đến cách pin lithium bị ảnh hưởng theo thời gian.
Sạc dây truyền điện gần như trực tiếp, sạc không dây phải qua chuyển đổi kép
Với sạc dây, dòng điện đi từ củ sạc qua cáp vào thẳng mạch quản lý pin của máy, tổn hao chủ yếu nằm ở điện trở dây dẫn và hiệu suất mạch chuyển đổi. Sạc không dây phải trải qua hai lần chuyển đổi: cuộn dây trong đế biến dòng điện thành từ trường dao động, rồi cuộn dây trong máy nhận từ trường đó và chuyển ngược lại thành dòng điện. Mỗi lần chuyển đổi đều có tổn hao dưới dạng nhiệt, nên tổng tổn hao của sạc không dây luôn cao hơn sạc dây ở cùng mức công suất đầu ra danh nghĩa.
Nhiệt sinh ra tập trung ngay trong thân máy thay vì cáp sạc
Ở sạc dây, một phần nhiệt toả ra dọc theo cáp và tại củ sạc, tức là phân tán bớt ra bên ngoài thiết bị. Ở sạc không dây, cuộn dây thu nhận đặt ngay bên trong lưng máy, sát khu vực pin, nên nhiệt sinh ra từ tổn hao chuyển đổi gần như toả trực tiếp vào chính viên pin và các linh kiện lân cận. Đây là lý do cảm nhận độ nóng khi sạc không dây thường rõ hơn dù công suất danh nghĩa không cao hơn sạc dây tương ứng.
Cơ chế tự động giảm công suất khi nhiệt độ tăng
Hệ thống quản lý pin trên các thiết bị hiện đại đều có ngưỡng nhiệt độ an toàn, khi cảm biến nhiệt phát hiện thân máy vượt ngưỡng này, mạch điều khiển sẽ chủ động giảm công suất nhận vào, thậm chí tạm dừng sạc để hạ nhiệt trước khi tiếp tục. Cơ chế này áp dụng cho cả sạc dây lẫn sạc không dây, nhưng vì sạc không dây vốn sinh nhiệt nhiều hơn, tần suất kích hoạt giảm công suất tự động cũng xảy ra thường xuyên hơn, khiến tốc độ sạc thực tế đôi khi thấp hơn con số công suất tối đa được quảng cáo.
Ảnh hưởng của nhiệt độ cao lặp lại đến tuổi thọ pin lithium
Pin lithium-ion suy giảm dung lượng nhanh hơn khi phải hoạt động ở nhiệt độ cao trong thời gian dài, do các phản ứng phụ không mong muốn bên trong pin diễn ra nhanh hơn ở nhiệt độ cao, bào mòn cấu trúc điện cực và lớp điện phân theo thời gian. Đây là nguyên lý hoá học chung của pin lithium, không riêng gì sạc không dây. Việc sạc không dây có xu hướng làm máy nóng hơn ở cùng công suất, xét trên diện tích và tần suất sử dụng lâu dài, là yếu tố cộng dồn khiến quá trình suy giảm này có thể diễn ra nhanh hơn một chút so với sạc dây, dù mức chênh lệch cụ thể phụ thuộc nhiều vào thiết kế tản nhiệt của từng máy và từng đế sạc.
Hiểu nhầm thường gặp
“Máy nóng khi sạc không dây nghĩa là đế sạc bị lỗi hoặc kém chất lượng” là suy nghĩ không chính xác. Nhiệt sinh ra khi sạc không dây là hệ quả tất yếu của nguyên lý cảm ứng điện từ với hai lần chuyển đổi năng lượng, xảy ra ngay cả với đế đạt chuẩn Qi chính hãng và hoạt động đúng thông số. Mức độ nóng bất thường, kèm sụt tốc độ sạc đột ngột hoặc máy tự tắt, mới là dấu hiệu cần kiểm tra đế sạc hoặc điều kiện tản nhiệt xung quanh.
Xem thêm
Nội dung này thuộc cụm bài Sạc không dây: tổng hợp bài viết. Xem thêm Sạc không dây có hại pin hơn sạc dây không.
Zalo
