Mục lục bài viết
Pin phồng thường không xuất hiện ngay khi máy vừa vớt lên khỏi nước mà âm thầm hình thành sau vài ngày đến vài tuần, khiến nhiều người chủ quan vì thấy máy vẫn lên nguồn, vẫn sạc bình thường trong những giờ đầu. Cơ chế đằng sau liên quan trực tiếp đến phản ứng hóa học xảy ra bên trong viên pin lithium-polymer khi có hơi ẩm xâm nhập qua các mối hàn hoặc lớp vỏ nhôm dẻo bao ngoài, khác hẳn với các hư hỏng bề mặt như oxy hóa cổng sạc hay nhòe màn hình.
Vì sao nước lại khiến pin phồng thay vì chỉ chập điện
Pin điện thoại là một cell kín chứa dung dịch điện phân dạng lỏng hoặc gel giữa hai điện cực, được bọc trong túi nhôm dẻo hàn kín mép. Khi nước hoặc hơi ẩm lọt vào qua khe hở li ti ở mép hàn hoặc qua bo mạch bảo vệ pin (PCM) gắn liền, nước phản ứng với lithium và các thành phần điện phân, sinh ra khí như hydro hoặc carbon dioxide. Lượng khí này không thoát ra được do túi pin kín, dẫn đến áp suất bên trong tăng dần và đẩy phồng lớp vỏ nhôm mềm, đây là quá trình tích lũy chứ không phải phản ứng tức thời.
Dấu hiệu nhận biết pin đã bắt đầu phồng
Dấu hiệu dễ thấy nhất là mặt lưng hoặc màn hình bị đẩy nhô lên thành một gờ nhẹ, ấn vào có cảm giác lún và đàn hồi bất thường so với vùng xung quanh. Với máy dùng mặt kính, đường viền hai bên có thể hở ra một khe nhỏ do khung máy bị pin đẩy cong. Ngoài dấu hiệu vật lý, pin phồng do vào nước còn thường đi kèm hiện tượng sụt dung lượng nhanh bất thường, máy tự tắt khi còn 20-30% pin, hoặc thời gian sạc đầy kéo dài hơn hẳn so với trước, vì lớp điện phân bị nhiễm nước đã suy giảm khả năng dẫn ion.
Mức độ nguy hiểm thực sự và lý do không nên tiếp tục dùng máy
Pin phồng do nhiễm ẩm tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao hơn pin phồng do lão hóa tự nhiên, vì phản ứng hóa học với nước vẫn có thể tiếp diễn âm ỉ ngay cả khi máy đã khô bên ngoài. Áp suất khí tích tụ liên tục làm mỏng dần lớp vỏ nhôm tại điểm phồng, đến một ngưỡng nhất định có thể rách và gây rò rỉ dung dịch điện phân, tiếp xúc với không khí ẩm sẽ sinh nhiệt và có khả năng bốc cháy. Việc tiếp tục sạc pin đã phồng, đặc biệt sạc nhanh, làm tăng đáng kể rủi ro này do dòng nạp lớn khiến nhiệt độ cell tăng nhanh hơn.
Có nên tự thay pin hay bắt buộc phải kiểm tra bo mạch trước
Thay pin mới cho máy từng vào nước mà không kiểm tra IC sạc và mạch bảo vệ pin trước là xử lý thiếu triệt để, vì nếu nguyên nhân gốc là rò rỉ điện áp từ bo mạch do nhiễm ẩm, pin mới lắp vào cũng có nguy cơ phồng lặp lại. Quy trình đúng gồm đo điện áp ra của IC sạc, kiểm tra dòng rò trên mạch pin bằng nguồn cấp giới hạn dòng, sau đó mới quyết định thay pin đạt chuẩn dung lượng gốc.
Hiểu nhầm thường gặp
Nhiều người nghĩ rằng nếu vớt điện thoại lên và pin không phồng ngay trong vài giờ đầu thì có nghĩa pin đã an toàn, không bị ảnh hưởng bởi nước. Thực tế phản ứng ăn mòn và sinh khí bên trong cell pin diễn ra rất chậm, có thể mất từ vài ngày đến vài tuần mới biểu hiện rõ ra bên ngoài bằng hiện tượng phồng. Khoảng thời gian im lặng này không đồng nghĩa với an toàn, mà là giai đoạn cần theo dõi sát các dấu hiệu như sụt pin nhanh hoặc máy nóng bất thường khi sạc.
Xem thêm
Xem tổng hợp các bài viết liên quan tại Vào nước & ẩm: tổng hợp bài viết. Nếu máy vẫn hoạt động bình thường ngay sau khi vào nước, đừng bỏ qua bài Điện thoại vào nước xong vẫn dùng được ngay: có nên yên tâm? để hiểu vì sao các hư hỏng như pin phồng thường xuất hiện muộn. Tham khảo thêm tại trang chính thức của USB Implementers Forum (USB-IF) để có thông tin cập nhật chính thức về chủ đề này.
Zalo
