Mục lục bài viết
Có người để râu vài tuần rồi cạo, có người tăng cân rõ rệt sau kỳ nghỉ, có người đổi hẳn gọng kính mới. Câu hỏi đặt ra là hệ thống mở khoá khuôn mặt xử lý những thay đổi ngoại hình này ra sao, và tới mức nào thì máy “quên” mặt chủ cũ, buộc phải đăng ký lại từ đầu.
Cơ chế học tăng cường theo thời gian
Phần lớn hệ thống nhận diện khuôn mặt hiện đại không chỉ lưu một bản ghi tĩnh từ lần đăng ký đầu. Mỗi lần mở khoá thành công, thuật toán so sánh dữ liệu mới với bản ghi gốc, và nếu độ khớp đủ cao nhưng có sai lệch nhỏ, hệ thống cập nhật dần một số điểm đo để thích nghi với thay đổi từ từ như béo lên, gầy đi, da chảy xệ theo tuổi tác. Cơ chế học tăng cường (progressive learning) này giúp máy vẫn nhận ra chủ dù ngoại hình biến đổi chậm qua nhiều tháng.
Ngưỡng thay đổi nào máy vẫn nhận ra, ngưỡng nào phải đăng ký lại
Vấn đề nằm ở tốc độ thay đổi so với tần suất mở khoá. Nếu thay đổi từ từ và người dùng mở khoá đều đặn mỗi ngày, thuật toán có đủ dữ liệu trung gian để cập nhật liên tục. Nhưng nếu thay đổi đột ngột, chẳng hạn để râu rậm chỉ trong một tuần không dùng máy, độ lệch giữa dữ liệu mới và bản ghi gốc vượt ngưỡng chấp nhận, hệ thống từ chối và yêu cầu xác thực bằng mã PIN trước khi cho đăng ký lại – cơ chế bảo vệ để tránh kẻ gian lợi dụng “thay đổi từ từ” giả để đánh lừa máy.
Vì sao đổi kính gọng dày dễ bị từ chối hơn để râu
Gọng kính che một phần vùng quanh mắt, nơi tập trung nhiều điểm đo quan trọng như khoảng cách hai mắt, độ sâu hốc mắt. Đổi từ kính gọng mảnh sang gọng dày sậm màu, nhất là loại có tròng phản quang, dễ làm mất hoặc méo dữ liệu vùng này hơn việc để râu, vốn chỉ ảnh hưởng phần dưới khuôn mặt ít điểm đo trọng số cao – đó là lý do đổi kính mới thường khiến máy nhận diện chậm hơn hẳn so với để hay cạo râu. Một số hệ điều hành cho phép đăng ký thêm bản ghi khuôn mặt thứ hai, dùng cho người có hai trạng thái ngoại hình khác biệt rõ như đeo kính râm dày ban ngày hoặc make-up đậm khi đi làm, lưu song song với bản ghi gốc để nhận diện nhanh cả hai mà không cần chờ học tăng cường.
Rủi ro bảo mật khi ngưỡng nới lỏng dần theo thời gian
Mặt trái của cơ chế học tăng cường là ngưỡng chấp nhận có thể nới lỏng dần nếu thuật toán cập nhật sai hướng, ví dụ ánh sáng kém lặp lại nhiều lần khiến dữ liệu nhiễu bị ghi nhận như “bình thường”. Đây là lý do hệ thống bảo mật cao thường giới hạn mức học tăng cường và định kỳ yêu cầu xác thực lại bằng mã PIN, đảm bảo bản ghi gốc không trôi dạt quá xa so với khuôn mặt thật.
Hiểu nhầm thường gặp
“Cứ để râu hoặc thay đổi ngoại hình là phải xoá dữ liệu cũ và đăng ký lại từ đầu” không hoàn toàn đúng. Với thay đổi từ từ, hệ thống thường tự cập nhật mà người dùng không hề hay biết; chỉ khi thay đổi đột ngột và vượt ngưỡng, máy mới yêu cầu xác thực lại bằng mã bảo mật.
Xem thêm
Đây là một bài trong nhóm chủ đề Camera trước & mở khoá khuôn mặt: tổng hợp bài viết. Xem thêm Vì sao mở khoá khuôn mặt không nhận ra khi đeo khẩu trang, đeo kính hoặc trong bóng tối.
Zalo
