Mở khoá khuôn mặt có nhận diện được người sinh đôi giống hệt nhau không, độ chính xác thực tế

Nhiều gia đình có anh chị em sinh đôi cùng trứng đặt câu hỏi rất thực tế: nếu người này đưa mặt vào máy của người kia, điện thoại có mở khoá nhầm không. Đây không phải chuyện đùa, vì đã có vài trường hợp được người dùng quay clip thử nghiệm và chia sẻ, cho thấy kết quả không đồng nhất giữa các dòng máy.

Thuật toán so khớp dựa trên điểm đo, không phải hình dạng tổng thể

Hệ thống nhận diện khuôn mặt không “nhìn” như mắt người, mà đo hàng chục nghìn điểm trên bề mặt để dựng bản đồ khoảng cách: độ rộng giữa hai hốc mắt, độ nhô sống mũi, độ sâu gò má, đường viền hàm. Hệ 3D dùng cảm biến chiếu điểm hồng ngoại đo các khoảng cách này ở độ chính xác dưới milimet. Sinh đôi cùng trứng có gen giống nhau nên khung xương mặt tương đồng cao, nhưng gần như không bao giờ giống tuyệt đối ở tất cả điểm đo cùng lúc.

Vì sao sinh đôi cùng trứng vẫn có sai khác đủ để phân biệt

Ngay cả khi ADN giống hệt, quá trình phát triển tạo ra khác biệt nhỏ về vị trí nốt ruồi, độ bất đối xứng hai bên mặt, độ dày mô mỡ dưới da, và thói quen biểu cảm cơ mặt hình thành theo năm tháng. Hệ 3D chất lượng cao thường bắt được những sai lệch này. Ngược lại, hệ 2D chỉ dựa vào ảnh camera thường, xử lý bằng phần mềm nhận diện phổ thông, có ngưỡng chấp nhận lỏng hơn để bù cho việc thiếu dữ liệu chiều sâu, nên xác suất nhầm giữa hai anh em song sinh cao hơn hẳn. Nhiều thử nghiệm thực tế trên máy có cảm biến chiều sâu cho tỷ lệ nhầm rất thấp, trong khi máy chỉ dùng camera 2D ở phân khúc giá rẻ đã có trường hợp mở khoá lẫn nhau ngay từ vài lần thử đầu.

Khuyến cáo dùng mã PIN thay cho gia đình có sinh đôi

Chính vì rủi ro nêu trên, các nhà sản xuất thường khuyến cáo trong tài liệu kỹ thuật rằng gia đình có sinh đôi, thậm chí anh chị em ruột có nét mặt rất giống nhau, nên ưu tiên mã PIN hoặc vân tay cho các thao tác nhạy cảm như mở khoá app ngân hàng, thay vì chỉ dựa vào khuôn mặt. Vân tay có cấu trúc vân da hình thành ngẫu nhiên trong bụng mẹ, không phụ thuộc gen giống hệt, nên độ phân biệt giữa các cá thể song sinh cao hơn nhiều so với khuôn mặt.

Cách kiểm tra mức độ an toàn thực tế trên máy đang dùng

Cách đơn giản nhất là để cả hai anh em cùng thử mở khoá máy của nhau trong điều kiện ánh sáng bình thường, thử vài lần ở các góc khác nhau. Nếu máy dùng công nghệ chiếu điểm hồng ngoại 3D, tỷ lệ mở khoá nhầm phải rất thấp; nếu xảy ra thường xuyên, nên vào cài đặt bảo mật để đăng ký lại khuôn mặt kỹ hơn, hoặc chuyển hẳn sang vân tay làm phương thức chính cho các ứng dụng tài chính.

Hiểu nhầm thường gặp

“Sinh đôi giống hệt nhau thì không bao giờ mở khoá được máy của nhau” không đúng với mọi loại máy. Điều này chỉ gần đúng với hệ thống có cảm biến đo chiều sâu 3D chất lượng cao; còn hệ thống 2D dựa trên ảnh phẳng vẫn có xác suất nhầm lẫn đáng kể, nhất là khi ánh sáng và góc chụp gần giống nhau.

Xem thêm

Nội dung này nằm trong nhóm chủ đề Camera trước & mở khoá khuôn mặt: tổng hợp bài viết. Xem thêm Nhận diện khuôn mặt 2D và công nghệ 3D TrueDepth: mức độ an toàn khác nhau ra sao.