Mục lục bài viết
Máy cũ để dành, máy dự phòng chờ bán lại, hay điện thoại công ty cấp phát nhưng chưa dùng đến đều có chung một câu hỏi: cất máy trong ngăn kéo vài tháng thì nên để pin ở mức nào, sạc đầy rồi tắt máy có ổn không, và có cần định kỳ lấy ra sạc lại không. Đây là tình huống khác hẳn với sạc và dùng hàng ngày, vì pin không có dòng điện ra vào để tự điều chỉnh, nên các quy tắc thông thường không áp dụng nguyên vẹn.
Mức phần trăm lý tưởng để cất giữ
Các nhà sản xuất pin lithium-ion khuyến nghị mức 40-60% là vùng an toàn nhất để lưu trữ dài hạn, không phải 100% và cũng không phải 0%. Ở mức này, điện áp mỗi cell nằm quanh 3.7-3.8V, là vùng điện áp có tốc độ phản ứng phụ hoá học chậm nhất, giúp pin “ngủ” mà ít bị lão hoá nhất trong thời gian không sử dụng. Đây là lý do pin rời (pin máy ảnh, pin laptop tháo rời) khi xuất xưởng từ nhà máy thường được sạc sẵn ở khoảng 50% chứ không phải đầy.
Vì sao không nên cất ở 100%
Để pin đầy rồi cất hàng tháng trời khiến các cell duy trì điện áp cao liên tục mà không có chu kỳ xả nào để giảm bớt, đẩy nhanh quá trình oxy hoá điện cực dương và làm dày lớp SEI dù máy không hề được bật lên dùng. Sau vài tháng ở trạng thái này, dung lượng khả dụng có thể giảm rõ rệt hơn so với cất ở mức trung bình, dù máy hoàn toàn không hoạt động.
Vì sao không nên cất ở 0%
Ngược lại, cất máy khi pin cạn kiệt mang rủi ro khác: pin lithium-ion vẫn có dòng tự xả rất nhỏ ngay cả khi tắt máy, để duy trì mạch bảo vệ (protection circuit) bên trong pin. Nếu điện áp cell tụt xuống dưới ngưỡng bảo vệ tối thiểu, thường quanh 2.5-3.0V tuỳ loại cell, mạch bảo vệ có thể ngắt hoàn toàn để tránh hỏng cell, khiến pin rơi vào trạng thái “chết sâu” (deep discharge) không sạc lại được bằng cách thông thường nữa, phải qua kỹ thuật kích hoạt đặc biệt hoặc thay pin.
Tần suất cần kiểm tra lại trong thời gian cất giữ
Với thời gian cất trên 2-3 tháng, nên bật máy lên kiểm tra và sạc bù về khoảng 50% mỗi 3-6 tháng một lần, vì tốc độ tự xả của pin lithium-ion dao động khoảng 1-3% mỗi tháng ngay cả khi máy tắt hoàn toàn. Nếu để quá lâu không kiểm tra, pin có thể tự xả dần xuống vùng nguy hiểm mà không ai hay biết, đặc biệt với máy đã cũ có dung lượng thấp sẵn.
Có nên tắt nguồn hẳn hay để chế độ chờ
Tắt nguồn hoàn toàn (power off) luôn tốt hơn để máy ở chế độ khoá màn hình hay chế độ máy bay khi cất dài hạn, vì tắt nguồn loại bỏ hoàn toàn các tác vụ nền, kết nối mạng dò tìm liên tục làm tiêu hao pin âm thầm. Một số dòng máy còn có “chế độ vận chuyển” (shipping mode hoặc storage mode) trong cài đặt dành riêng cho việc cất giữ dài ngày, ngắt hẳn kết nối giữa pin và mạch tiêu thụ để giảm tự xả tối đa.
Hiểu nhầm thường gặp
“Cứ sạc đầy 100% trước khi cất là an toàn nhất vì có nhiều pin dự trữ.” Nhiều pin dự trữ không đồng nghĩa an toàn cho tuổi thọ pin. Mức 100% là điện áp cao nhất và gây lão hoá hoá học nhanh nhất khi duy trì lâu dài mà không sử dụng, nên với mục đích cất giữ, mức 40-60% mới là lựa chọn đúng.
Xem thêm
Đây là một bài trong nhóm chủ đề Bảo quản & tăng tuổi thọ pin: tổng hợp bài viết. Xem thêm Cách bảo quản pin điện thoại đúng cách, dùng bền lâu.
Zalo
