Mục lục bài viết
Nhiều người thử máy 90Hz và 120Hz cạnh nhau rồi kết luận “không thấy khác gì mấy”, nhưng cũng chính người đó lại nhận ra ngay sự khác biệt khi so 60Hz với 90Hz. Hiện tượng này không phải do cảm nhận cá nhân ngẫu nhiên mà bắt nguồn từ cách thị giác con người phản ứng với chuyển động, vốn không tuyến tính theo số Hz tăng thêm.
Độ mượt cảm nhận được không tỷ lệ thuận với số Hz
Khi tăng tần số quét từ 60Hz lên 90Hz, khoảng cách thời gian giữa hai khung hình giảm từ 16,7ms xuống 11,1ms, tức giảm tỷ lệ tới 33 phần trăm. Khi tăng tiếp từ 90Hz lên 120Hz, khoảng cách chỉ giảm thêm từ 11,1ms xuống 8,3ms, tỷ lệ giảm còn khoảng 25 phần trăm. Bước nhảy đầu tiên loại bỏ phần lớn độ giật hình mà mắt dễ phát hiện, bước nhảy sau chỉ tinh chỉnh phần dư nhỏ hơn nhiều.
Ngưỡng nhạy cảm chuyển động của mắt người
Hệ thị giác con người rất nhạy với chuyển động gián đoạn ở tần số thấp nhưng độ nhạy này giảm dần theo quy luật không tuyến tính khi tần số tăng lên, hiện tượng được mô tả trong các nghiên cứu về “critical flicker fusion”. Ở vùng dưới 60Hz, mắt dễ nhận ra hiện tượng giật khung (judder) khi theo dõi vật thể di chuyển ngang qua màn hình. Ở vùng trên 90Hz, phần lớn người xem đã khó phân biệt do não bộ xử lý chuyển động liên tục gần như đã “bão hòa” về mặt cảm nhận mượt mà.
Điều kiện thử nghiệm ảnh hưởng tới khả năng phân biệt
Khác biệt giữa 90Hz và 120Hz dễ nhận ra hơn trong các phép thử chuyên biệt như cuộn nhanh danh sách dài, vuốt ngang liên tục hoặc nhìn con trỏ di chuyển trên nền tương phản cao, đặc biệt khi dùng thiết bị theo dõi chuyển động mắt. Trong sử dụng hàng ngày như đọc tin, nhắn tin hoặc xem ảnh, tốc độ thao tác của ngón tay và tốc độ mắt quét theo nội dung không đủ nhanh để lộ rõ chênh lệch 2,8ms giữa hai mức tần số này.
Yếu tố cá nhân cũng góp phần
Khả năng phân biệt tần số quét cao không đồng đều giữa mọi người, phụ thuộc độ tuổi, kinh nghiệm chơi game tốc độ cao và cả điều kiện ánh sáng môi trường thử nghiệm. Game thủ quen thao tác phản xạ nhanh thường nhạy hơn với chênh lệch nhỏ so với người dùng phổ thông, tương tự cách vận động viên phản xạ nhanh hơn người bình thường trước cùng một kích thích thị giác.
Ý nghĩa thực tế khi chọn mua máy
Hiểu quy luật giảm dần này giúp nhìn nhận đúng giá trị của thông số Hz khi so cấu hình. Nâng cấp từ máy 60Hz lên máy 90Hz hoặc 120Hz mang lại cải thiện trải nghiệm rõ ràng, dễ cảm nhận ngay cả với người dùng phổ thông. Trong khi đó, việc chọn giữa hai máy chỉ khác nhau ở mức 90Hz và 120Hz nên dựa vào các yếu tố khác như camera, pin hay hiệu năng chip nhiều hơn là kỳ vọng tạo khác biệt lớn về độ mượt.
Hiểu nhầm thường gặp
“Số Hz càng cao thì mức độ mượt cảm nhận được càng tăng đều đặn” là nhận định sai về bản chất thị giác. Mức cải thiện cảm nhận giảm dần khi Hz càng lên cao, khoảng cách 60 lên 90Hz mang lại khác biệt dễ thấy hơn nhiều so với khoảng cách 90 lên 120Hz dù chênh lệch số Hz tuyệt đối ở hai trường hợp gần bằng nhau.
Xem thêm
Bài này là một phần của nhóm bài viết Độ phân giải & tần số quét: tổng hợp bài viết. Xem thêm Tần số quét màn hình (Hz) là gì.
Zalo
